Η ενδοφλέβια χορήγηση ανοσοτροποποιητικών θεραπειών αποτελεί βασικό πυλώνα αντιμετώπισης πολλών ρευματικών και αυτοάνοσων νοσημάτων. Παρά τη σημασία της φαρμακευτικής αγωγής, η διατροφή την ημέρα της θεραπείας παραμένει ένας συχνά παραμελημένος παράγοντας, παρότι μπορεί να επηρεάσει τόσο την ανοχή στη θεραπεία όσο και τη συνολική ευεξία του ασθενούς.
Στο παρόν άρθρο συνοψίζονται επιστημονικά δεδομένα και πρακτικές συστάσεις, με στόχο την καλύτερη καθοδήγηση των ασθενών.
Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες και διατροφή
Πολλές από τις χρησιμοποιούμενες θεραπείες (όπως abatacept, rituximab, infliximab, cyclophosphamide) σχετίζονται με γαστρεντερικά συμπτώματα όπως:
- ναυτία και έμετος
- διάρροια
- κοιλιακό άλγος
- δυσπεψία
- κόπωση και ζάλη
Η σωστή διατροφική διαχείριση μπορεί να βοηθήσει στη μείωση αυτών των συμπτωμάτων και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Τι να αποφεύγετε την ημέρα της έγχυσης
Οι γενικές συστάσεις συγκλίνουν στην αποφυγή τροφίμων που:
- αυξάνουν τον κίνδυνο λοιμώξεων
- επιβαρύνουν το γαστρεντερικό σύστημα
Αποφύγετε:
- Ωμά ή μη επαρκώς μαγειρεμένα τρόφιμα (κρέας, αυγά, θαλασσινά)
- Μη παστεριωμένα γαλακτοκομικά
- Μαλακά τυριά με μούχλα
- Φρέσκα φύτρα (sprouts)
- Υπολείμματα τροφών (π.χ. ρύζι προηγούμενων ημερών)
- Λιπαρά, τηγανητά ή βαριά γεύματα
- Πικάντικα και όξινα τρόφιμα (λεμόνι, ντομάτα, πορτοκάλι)
- Γκρέιπφρουτ (σε ορισμένες θεραπείες όπως κυκλοφωσφαμίδη)
Ενυδάτωση: Θεμέλιος λίθος
Η επαρκής ενυδάτωση είναι κρίσιμη:
- μειώνει τον κίνδυνο επιπλοκών (ιδιαίτερα με κυκλοφωσφαμίδη)
- βοηθά στην καλύτερη ανοχή της θεραπείας
- υποστηρίζει τη νεφρική λειτουργία
Συστήνεται κατανάλωση νερού πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την έγχυση.
Τι δείχνουν τα δεδομένα για τις διατροφικές συνήθειες
Μελέτες δείχνουν ότι:
- Οι περισσότεροι ασθενείς δεν καταναλώνουν σνακ κατά τη διάρκεια της θεραπείας
- Τα γεύματα (πρωινό/σνακ) είναι συχνά:
- υψηλά σε θερμίδες
- χαμηλά σε πρωτεΐνη
- φτωχά σε φυτικές ίνες
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης είναι απαραίτητη για τη σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, τη διατήρηση της μυϊκής μάζας και την ανάρρωση, ενώ οι φυτικές ίνες συμβάλλουν στην υγεία του εντερικού μικροβιώματος και φαίνεται να σχετίζονται με καλύτερη ανταπόκριση στη θεραπεία.
Παράλληλα, η κόπωση αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα, οδηγώντας συχνά τους ασθενείς στην επιλογή «ενεργειακών» τροφίμων υψηλών θερμίδων· ωστόσο, χωρίς επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης και ποιοτικών θρεπτικών συστατικών, αυτή η πρακτική δεν υποστηρίζει ουσιαστικά τις ανάγκες του οργανισμού.
Τι να προτιμήσετε την ημέρα της θεραπείας
1. Ελαφριά και εύπεπτα γεύματα
- ρύζι, πατάτα, καλά μαγειρεμένα λαχανικά
- κοτόπουλο ή ψάρι καλά μαγειρεμένο
2. Πηγές καλής ποιότητας πρωτεΐνης
- γιαούρτι (παστεριωμένο)
- αυγά καλά μαγειρεμένα
- όσπρια (αν είναι ανεκτά)
3. Καλής ποιότητας λιπαρά
- ελαιόλαδο
- ξηροί καρποί
- λιπαρά ψάρια (ω-3 λιπαρά)
4. Τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες (σταδιακά)
- φρούτα και λαχανικά καλά πλυμένα
- προϊόντα ολικής άλεσης (εφόσον δεν υπάρχουν συμπτώματα)
Μικροθρεπτικά συστατικά
Ιδιαίτερη προσοχή σε:
- Βιταμίνη D → ανοσορρύθμιση
- Βιταμίνες C & E → αντιοξειδωτική δράση
- Σελήνιο, Ψευδάργυρος → ανοσία
- Σίδηρος → κόπωση και αναιμία
Συμπληρώματα & ανοσοδιατροφή
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να βοηθήσουν:
- ειδικά διατροφικά σκευάσματα (ONS)
- εμπλουτισμένα με:
-
-
- ω-3 λιπαρά
- αργινίνη, γλουταμίνη
- φυτικές ίνες & αντιοξειδωτικά
-
-
Ιδιαίτερα χρήσιμα σε ασθενείς με:
- μειωμένη όρεξη
- απώλεια βάρους
- αυξημένες ανάγκες
Ο ρόλος του διαιτολόγου
Η εξατομίκευση είναι καθοριστική.
Ένας διαιτολόγος μπορεί να βοηθήσει:
- στη διαχείριση συμπτωμάτων
- στη βελτίωση της διατροφικής κατάστασης
- στη διατήρηση σωματικού βάρους και μυϊκής μάζας
Συμπέρασμα
Η διατροφή κατά τη διάρκεια της ενδοφλέβιας ανοσοθεραπείας δεν πρέπει να περιορίζεται σε γενικές οδηγίες αποφυγής τροφίμων. Αντίθετα, χρειάζεται:
- επαρκής ενυδάτωση
- ισορροπημένη πρόσληψη πρωτεΐνης
- ενίσχυση φυτικών ινών
- επιλογή ποιοτικών λιπαρών
- εξατομικευμένη προσέγγιση
Η βελτίωση των διατροφικών συνηθειών την ημέρα της θεραπείας μπορεί να αποτελέσει σημαντικό σύμμαχο στη συνολική πορεία του ασθενούς.
Πηγή: Pardali EC, Gkouvi A, Goulis DG, Cholevas C, Katsiari CG, Bogdanos DP, Grammatikopoulou MG. Eating during immunotherapy sessions: a cross-sectional study of meal quality in patients with rheumatic diseases undergoing intravenous therapy with immunomodulators. Clin Rheumatol. 2026 Mar 25. doi: 10.1007/s10067-026-08039-5.
